Οι θέσεις του Τμήματος Στρατιάς Κεντρικής Μακεδονίας από 06 μέχρι 27 Μαρτίου 1941

Οι θέσεις του Συγκροτήματος W από 28 Μαρτίου μέχρι 7 Απριλίου 1941

Η προέλαση των γερμανικών δυνάμεων και οι θέσεις, που κατείχε το Συγκρότημα W στις  08 Απριλίου 1941 μετά από διαταγή του στρατηγού Ουίλσον και παρά τις αντιρρήσεις των Ελλήνων επιτελών.

 

Το Συγκρότημα ΜακΚέυ περιελάμβανε τον ελληνικό Υποτομέα Κέλλης (μπλε χρώμα) και τον βρετανικό Υποτομέα Κιρλί Δερβέν (Κλειδίου) (πράσινο χρώμα).

Ο βρετανικός Υποτομέας Κιρλί Δερβέν (Κλειδίου) είχε αναλάβει την εξασφάλιση της κυρίως στενωπού. Οφείλουμε να τονίσουμε ότι 2/4 αυστραλιανό τάγμα πεζικού διέθετε έναν λόχο λιγότερο από την κανονική σύνθεση και του είχε ανατεθεί η φύλαξη της γραμμής 893-Κουμνάτα-Καρά Ντουρού, δηλαδή ενός μετώπου 3-4 φορές μεγαλύτερου απ' ότι στα άλλα τάγματα. Μπροστά από την κύρια γραμμή αμύνης είχαν αναπτυχθεί βρετανικά τεθωρακισμένα Στο εσωτερικό της στενωπού, μπροστά από το Κιρλί Δερβέν, είχαν αναπτυχθεί το 1^ο Αυστραλιανό Αντιαρματικό Σύνταγμα Πυροβολικού και το 2^ο σύνταγμα του Βασιλικού Μηχανοκίνητου Πυροβολικού. Το τεθωρακισμένο Τάγμα Ουσάρων και το 3^ο Σύνταγμα Αρμάτων της 1^ης Τεθωρακισμένης Βρετανικής Ταξιαρχίας είχαν αναπτυχθεί ως εφεδρείες κοντά στο χωριό Πέρδικα (Περδίκας). Στα δυτικά του Υποτομέα Κιρλί Δερβέν τελείωνε η περιοχή ευθύνης του Συγκροτήματος W και άρχιζε η περιοχή ευθύνης του Τμήματος Στρατιάς Δυτικής Μακεδονίας (ΤΣΔΜ). Ο σύνδεσμος των δύο αυτών δυνάμεων είχε ορισθεί στο ύψωμα 893 της Μάλα Ρέκα.

Ο ελληνικός Υποτομέας Κέλλης διέθετε κατά κύριο λόγο το Σύνταγμα Δωδεκανησίων.

Η προέλαση των γερμανικών δυνάμεων και οι θέσεις, που κατείχε το Συγκρότημα W στις  09 Απριλίου 1941 μετά από διαταγή του στρατηγού Ουίλσον και παρά τις αντιρρήσεις των Ελλήνων επιτελών. Οι Γερμανοί είχαν ήδη καταλάβει τη Μπίτολα και τη Θεσσαλονίκη και το απόγευμα επρόκειτο να καταλάβουν και τη Βέροια.

Η προέλαση των γερμανικών δυνάμεων και οι θέσεις, που κατείχε το Συγκρότημα W στις  10 Απριλίου 1941 μετά από διαταγή του στρατηγού Ουίλσον και παρά τις αντιρρήσεις των Ελλήνων επιτελών. Οι γερμανικές δυνάμεις είχαν φτάσει στα βόρεια στα ΒΑ του μετώπου του Συγκροτήματος και προέλαυναν προς τα ΝΑ του.

Στις 10 Απριλίου η Ομάδα Μάχης Βιττ των Waffen SS βρισκόταν καθηλωμένη μπροστά από τα ναρκοπέδια και δεν μπόρεσε να απειλήσει τον Υποτομέα Κιρλί Δερβέν (Κλειδίου). Τα μεσάνυχτα ισχυρή δύναμη αναγνώρισης επιτέθηκε στον Υποτομέα Κέλλης (ΙΙΙ/Δωδεκανησίων), αλλά απωθήθηκε από τα δραστικά πυρά.

Στις 11 Απριλίου η Ομάδα Μάχης Βιττ των Waffen SS παρέμενε καθηλωμένη μπροστά από τα ναρκοπέδια και δεν μπόρεσε να απειλήσει τον Υποτομέα Κιρλί Δερβέν (Κλειδίου). Στον Υποτομέα Κέλλης το μεσημέρι γερμανικά τεθωρακισμένα (ίσως StuG III) επεχείρησαν να προελάσουν προς Άρνισσα, αλλά το πυροβολικό της 20^ης Μεραρχίας τα υποχρέωσε να υποχωρήσουν. Δύο από τους τρεις λόχους του Χ Συνοριακού Τομέα διατάχθηκαν να συμπτυχθούν στη διάβαση Κλεισούρας. Στις 14:00 οι Γερμανοί επεχείρησαν επίθεση κατά του Ντελίσκι Ντολ(Ι/Δωδεκανησίων), για να υποχρεωθούν σε υποχώρηση πέρα από την Κέλλα.

Στις 12 Απριλίου στον Υποτομέα Κιρλί Δερβέν (Κλειδίου) η Ομάδα Μάχης Βιττ των Waffen SS πέρασε τα ναρκοπέδια περί την 08:00 και επιτέθηκε στα ανατολικά της οδού, στο σημείο συνδέσμου των Άγγλων Rangers με το αυστραλιανό πεζικό. Οι Αυστραλοί αναγκάστηκαν αμέσως να συμπτυχθούν στα ανατολικά, ενώ οι Άγγλοι εγκατέλειψαν τις θέσεις τους. Στον Υποτομέα Κέλλης περί την 08:00 μηχανοκίνητα τμήματα πεζικού και πυροβολικού καθώς και τεθωρακισμένα κινήθηκαν προς τα υψώματα Β και ΒΔ της Κέλλης.

Στις 12 Απριλίου μετά την 11:00 στον Υποτομέα Κιρλί Δερβέν (Κλειδίου) το αυστραλιανό 2/8 συμπτυσσόταν σφυροκοπούμενο από την Ομάδα Μάχης Βιττ των Waffen SS, οι Άγγλοι Rangers συμπτύσσονταν στο εσωτερικό της στενωπού και βρετανικό αυτοκινούμενο πυροβολικό συμπτυσσόταν από το Κιρλί Δερβέν προς την Πτολεμαΐδα. Το μεσημέρι διακόπηκε ο σύνδεσμος του αυστραλιανού 2/4 με το ελληνικό 1/88 στο 893. Στον Υποτομέα Κέλλης περί το μεσημέρι οι Γερμανοί είχαν εγκαταστήσει παρατηρητήρια στα υψώματα ΒΔ της Κέλλης και άρχισαν εύστοχες βολές κατά της Κέλλης και της Εγνατίας οδού.

Στις 12 Απριλίου την 14:00 οι Βρετανοί διέταξαν να συμπτυχθεί όλο το Συγκρότημα ΜακΚέυ. Στον Υποτομέα Κιρλί Δερβέν (Κλειδίου) οι Αυστραλοί του 2/8 είχαν σχεδόν εγκλωβιστεί από την Ομάδα Μάχης Βιττ των Waffen SS, αλλά συνέχιζαν να μάχονται. Οι Άγγλοι Rangers είχαν σταματήσει την υποχώρηση και είχαν αναπτυχθεί ιππαστί της οδού 4χλμ πίσω από τις αρχικές τους θέσεις. Από την 14:30 οι Αυστραλοί του 2/4 άρχισαν να εγκαταλείπουν τις θέσεις του. Στις 15:30 δύο τάγματα των Waffen SS προσέβαλαν τις θέσεις του ελληνικού 1/88. Στον Υποτομέα Κέλλης από την 15:00 το γερμανικό πυροβολικό έρχισε να βάλλει καταιγιστικά την περιοχή από το ύψωμα Ντελίνσκι Ντολ μέχρι την κοιλάδα Λέσιστα..

Στις 12 Απριλίου στον Υποτομέα Κιρλί Δερβέν (Κλειδίου) μετά την 16:00 το αυστραλιανό 2/8 είχε καταστραφεί ως μάχιμη μονάδα και οι επιζώντες έφευγαν άτακτα μέσα από πυκνά εχθρικά πυρά. Στον Υποτομέα Κέλλης την 16:30 το Σύνταγμα Δωδεκανησίων άρχισε να συμπτύσσεται. Στις 17:30 οι Γερμανοί σφυροκοπούσαν την περιοχή του Αμύνταιου, την οποία διέσχιζαν οι συμπτυσσόμενες βρετανικές δυνάμεις. Στις 18:00 τα δύο τάγματα των Waffen SS κατείχαν την περιοχή του Φλάμπουρου. Την ίδια ώρα πυρά αυτοκινούμενων πυροβόλων της Ομάδα Μάχης Βιττ έπληξαν στο Σύνταγμα Δωδεκανησίων, που βάδιζε συμπτυσσόμενο με πλήρη τάξη. Μόλις τότε εδέησε το πυροβολικό και τα τεθωρακισμένα των Βρετανών να αντιτάξουν λογική αντίσταση και να απωθήσουν τους Γερμανούς.

Σχεδιάγραμμα της υποχωρητικής πορείας του Συντάγματος Δωδεκανησίων από τον Υποτομέα Κέλλης (12 Απριλίου 1941) ως την οριστική διάλυσή του στο Μαλακάσι (24 Απριλίου 1941).

Με διακεκομμένες γραμμές απεικονίζεται η πορεία τμημάτων του Συντάγματος. Στα δυτικά του Αλιάκμονα, μεταξύ Νεάπολης και διάβασης Βούρινου (από όπου περνά  αμαξιτή οδός Κοζάνης-Γρεβενών) προέβαλε αντίσταση το Τμήμα Στρατιάς Κεντρικής Μακεδονίας στις 15 και 16 Απριλίου.

Οι θέσεις των αντιμαχομένων το βράδυ της 12^ης Απριλίου 1941. Το Β και ΒΑ μέτωπο του Συγκροτήματος W έχει καταρρεύσει, οι μηχανοκίνητες βρετανικές δυνάμεις σπεύδουν να περάσουν στα δυτικά του Αλιάκμονα και το ΤΣΚΜ προσπαθεί να καταλάβει με τις διαλυμένες πεζοπόρες δυνάμεις του τις διαβάσεις στην τοποθεσία Σινιάτσικο-Βούρινος. Τα Waffen SS καταδιώκουν τις συμπτυσσόμενες ελληνοβρετανικές δυνάμεις, ενώ τεθωρακισμένα της 2^ης Τεθωρακισμένης Μεραρχίας εμφανίζονται βόρεια του Αλιάκμονα, στην περιοχή των Σερβίων.

 

Οι θέσεις των αντιμαχομένων το βράδυ της 13^ης Απριλίου 1941.Οι συμπτυσσόμενες βρετανικές δυνάμεις έχουν φτάσει στα Γρεβενά, τα τεθωρακισμένα τους βρίσκονται στην Κοζάνη σφυροκοπούμενα από τη γερμανική αεροπορία και δυνάμεις του ΤΣΚΜ παίρνουν θέσεις μάχης στην διάβαση της Κλεισούρας, για να καθυστερήσουν την προέλαση των Waffen SS και να αποτρέψουν τον εγκλωβισμό των δύο ελληνικών μεραρχιών.και των βρετανικών τεθωρακισμένων στα ανατολικά του Αλιάκμονα.

 

Οι θέσεις των αντιμαχομένων το βράδυ της 14^ης Απριλίου 1941. Οι δυνάμεις των Waffen SS έχουν ανατρέψει τις αμυνόμενες ελληνικές δυνάμεις της Κλεισούρας και κατέχουν τη διάβαση. Ωστόσο η 24ωρη αντίσταση επέτρεψε στα βρετανικά τεθωρακισμένα να περάσουν στα δυτικά του Αλιάκμονα. Εκμεταλλευόμενες την επερχόμενη νύχτα οι διαλυμένες δυνάμεις του ΤΣΚΜ θα περάσουν τον Αλιάκμονα, θα ανατινάξουν τις γέφυρες και την επομένη (15 Απριλίου) θα αμυνθούν στη δυτική όχθη του ποταμού.